Kluczowe dla świata, kluczowe dla energetyki

Od czasu do czasu dywagujemy tu sobie na temat wagi energetyki dla przyszłości świata. Zdarza się, że wpadają niezwykle silne argumenty za tą tezą, czasami wyciągam coś, jak królika z kapelusza, przekonując, że to najprawdziwsza magia. Tym razem jednak magią wykazali się profesjonaliści, więc bez zbytnich ozdobników słownych można ich dorobek zacytować.

Transformatory do zadań specjalnych

Transformatory energetyczne – jako jeden z podstawowych elementów sieci przesyłowych i dystrybucyjnych – praktycznie nie zmieniły podstawowej zasady swojego działania od samego początku. A nie bójmy się powiedzieć, że są to urządzenia wiekowe, bo ich historia sięga roku 1885. Wówczas były to urządzenia jednofazowe, jednak jeszcze w XIX wieku udało się dowieść, że są niezastąpione w systemach prądu przemiennego. W roku 1891, na niemieckiej wystawie we Frankfurcie nad Menem, zademonstrowano układy przesyłowe o napięciu znamionowym 20 kV. Dwa lata później firma ASEA dostarczyła pierwsze komercyjne transformatory trójfazowe dla linii elektroenergetycznej w Szwecji – łączącej elektrownie wodną z odległą o 10 km wielką kopalnią rudy żelaza.

Zauważyć niewidzialne

Czasem wierzymy w różnego rodzaju stwory i duchy, chociaż nikt nigdy ich nie widział. W inżynierii jednak nie można sobie pozwolić na przyjmowanie rozwiązań na wiarę. Na szczęście, nie można zaproponować rozwiązania mostu z papieru opartego na wierze, że wytrzyma on przejazd autobusu, tylko dlatego, że wszyscy jego pasażerowie będą się modlić. Raczej skończy się to tragicznie. Z drugiej strony wiemy, że wiatr wieje chociaż go nie widzimy.

Poszukiwacze źródeł energii

Coraz bardziej fascynujące stają się poszukiwania zupełnie nowych źródeł energii. Naukowcy podążają każdą możliwą ścieżką, by odkryć zjawisko, dzięki któremu będziemy pozyskiwać ekologiczne kilowaty. Dochodzą nawet już do takich odkryć, dzięki którym będziemy produkować energię elektryczną mieszając... wodę z dwóch źródeł. Jakkolwiek egzotycznie to brzmi, tego typu elektrownia już nawet pracuje. I spisuje się całkiem nieźle. Chodzi o zjawisko osmozy, a elektrownie wykorzystujące ten proces nazywa się osmotycznymi.

Użytkowa użyteczność

Rozwój nowoczesnych technologii jest zaskakujący i fascynujący. Przynajmniej dla mnie. Z dużym zainteresowaniem śledzę nowinki techniczne, czytam o rozwiązaniach i osiągnięciach na tym polu. Ale z równie dużym zainteresowaniem poszukuję informacji, do czego taką „nowość” można wykorzystać. Bo szuflady wynalazców pełne są rozwiązań, które nikomu do niczego przydać się nie chcą...

Otwieranie furtki telefonem

Chodzi mi w skrócie o to, że często na rynku pojawiają się rozwiązania, które od razu budzą wątpliwość, co do użyteczności produktu. Choć właściwie trudno powiedzieć, gdzie przebiega granica uznania tej użyteczności za wystarczającą zainteresowania. Szczególnie era tabletów i smartfonów wywołała lawinę aplikacji, które... no właśnie, są przydatne czy nie? Większość z nas korzysta z nich na co dzień. Jedne są lepsze, drugie gorsze. Można się nawet o to pospierać.

Czemu warto pracować i inwestować w R&D - Część II

Część 1 artykułu.

U nas w krakowskim CRC

Praca w CRC w Krakowie to wyzwanie dla mnie i wielu kończących studia, gdyż można dalej pasjonować się nauką i realizować swoje plany zawodowe. Dyrekcja ABB i naszego CRC żeby zachęcić ambitnych absolwentów do pracy w krakowskim centrum zaproponowało młodym naukowcom przedstawienie swojego dorobku w ramach Konkursu o Nagrodę ABB. Konkurs zyskał wysoką renomę wśród absolwentów Uczelni. Obserwując konkurs od kilku lat mogę powiedzieć, że poziom prezentowanych prac magisterskich i doktorskich jest bardzo wysoki, a różnorodność tematyki trudno wręcz opisać w kilku słowach. Od szeroko rozumianej elektrotechniki dużych mocy, elektroniki, nanotechnologii, przez zjawiska fizyki półprzewodników, fotoniki aż po zagadnienia fizyki atomowej stosowanej w magnetometrii. Żeby podkreślić jak bardzo mikro- i nanotechnologia wkradła się do inżynierii elektrycznej, to wystarczy powiedzieć, że aktualne możliwości pomiaru pola magnetycznego są na poziomie pikotesli, czyli popularny magnes neodymowy ma pole milion milionów razy większe niż to co w stanie jesteśmy obserwować. Trudno sobie  wyobrazić?

Jednym z moich Kolegów w CRC jest dr inż. Mariusz Stosur, laureat drugiej edycji Konkursu o Nagrodę ABB. Jak wspomina po latach, nagroda była wielkim wydarzeniem w życiu zawodowym i prywatnym oraz bardzo dużym wyróżnieniem dla laureata i promotora pracy – ”… naprawdę warto było poświecić czas na gromadzenie wiedzy, jej ugruntowanie, co pozwala mi teraz realizować swoje plany zawodowe w projektach badawczych, opracowując technologie i pisząc artykuły…” . Właśnie zakończyła się 9-ta edycja konkursu, której zwycięzcą został dr inż. Szymon Pasko z Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Przedstawił on pracę o filtrach przeciwzakłóceniowych stosowanych w przekształtnikach energoelektronicznych. Dwa równorzędne wyróżnienia otrzymali dr inż. Wojciech Macherzyński z Politechniki Wrocławskiej (za pracę o przyrządach półprzewodnikowych na bazie innych związków niż znany nam krzem i german) oraz mgr inż. Piotr Wcisło z Uniwersytetu Jagiellońskiego (za pracę o pomiarach bardzo słabych pól magnetycznych, który opracował konstrukcję głowicy magnetometrycznej). Jak zauważyłem, wszystkie prace mają wielki potencjał wdrożeniowy i dotyczą obszarów nauki i inżynierii w których prace prowadzi ABB Sp. z o.o.  Chciałbym dodać, że laureaci naszego konkursu bardzo często swoje wyróżnienia konkursowe zamieszczają w swoim oficjalnym dorobku zawodowym, podkreślają że taka informacja to istotny czynnik przekonujący przyszłego pracodawcę, w tym ABB. Wiem również z własnego doświadczenia i rozmów z Kolegami, że u nas – w krakowskim CRC – mają wielką szansę kontynuować swoje pasje, szczególnie teraz kiedy centrum się rozbudowuje i zwiększa liczbę miejsc pracy. Wszystko w ich rękach!

Aktualnie wraz z zakończeniem 9 edycji, rozpoczęła się 10-ta, jubileuszowa edycja Konkursu o Nagrodę ABB, z główną nagrodą wynoszącą 30 tys. zł. oraz dwoma wyróżnieniami w wysokości 15 tys. zł.  Zachęcam młodych inżynierów i naukowców do podniesienia tej rzuconej naukowej rękawicy!

Adrian Mrozek - pracownik naukowo-badawczy Korporacyjnego Centrum Badawczego ABB w Krakowie

Czemu warto pracować i inwestować w R&D - Część I

O ważności R&D

Drodzy Czytelnicy! Jak wiecie pewno wiecie prace badawczo-rozwojowe, między (nami) inżynierami nazywane R&D (fonetycznie z angielskiego), to zespołowe działania pracowników nad nowymi technologiami i produktami, które przynoszą zysk i szeroko rozumiany prestiż firmie. Głównym celem w R&D to zrobić coś czego nie mają inni, coś nowego – co na początku może wydawać się lekko niemożliwe. Z tych względów nasze działania to wyścig z czasem i tajemnicami fizyki. Znane prawa fizyki bardzo dobrze opisują przyrodę, ale nie mówią jak coś wykonać. Piorun każdy widział, ale jak zrobić generator udarów piorunowych do prób napięciowych – nie każdy wie, nawet mało kto! Jak się komuś wydaje, że takie działania można uprawiać w pojedynkę, to się myli i nie wie jak bardzo. Czasy Thomasa Edisona, Nikoli Tesli i wielu innych wybitnych naukowców działających w pojedynkę odeszły bezpowrotnie. Chciałbym podkreślić, że nowoczesna działalność badawczo-rozwojowa to przede wszystkim bardzo dobra organizacja i mieszanka doświadczenia starszych ze świeżymi ideami młodych adeptów nauki, to przede wszystkim splot wielu dyscyplin naukowych, które same w sobie nie mają ze sobą wiele wspólnego.

Ciągłe poszukiwanie

Współczesne R&D to też połączenie wiedzy dostarczanej przez jednostki zajmujące się naukami od strony stricte teoretycznej, z tymi skupiającymi się na badaniach podstawowych oraz nami, którzy mają na uwadze aplikację tych wszelkich nowości. Dlatego też ja i moi Koledzy muszą mieć ciągłą potrzebę pogłębiania tradycyjnej wiedzy akademickiej z wielu dziedzin techniki, mieć bogatą wyobraźnię i śledzić, co w trawie piszczy.  Te wszystkie cechy łączy w sobie miejsce w którym pracuje - Korporacyjne Centrum Badawcze ABB w Krakowie - unikatowa jednostka w skali Polski i jedno z siedmiu centrów badawczych ABB na świecie. Centrum to miejsce, z których prawie połowa pracowników uzyskała tytuł doktora nauk technicznych. CRC – ABB Corporate Research Center (bo tak najczęściej je nazywamy) to miejsce, w którym opracowujemy technologie i produkty głównie na potrzeby przemysłu elektroenergetycznego i szeroko rozumianej automatyki przemysłowej. Wynikami  prac moich Kolegów są liczne patenty, technologie i wdrożone produkty, m.in.:  VT Guard – chroni przekładniki napięciowe przed niebezpiecznymi przepięciami,  VisiVolt – bezdotykowy wskaźnik napięcia dla sieci elektroenergetycznych, VIEC – urządzenie do separacji  wody i ropy naftowej, nowoczesne metody wczesnej detekcji zwarć w sieciach, metody wykrywania uszkodzeń w łożyskach, etc.

Przeczytaj Część 2 artykułu...


Adrian Mrozek - pracownik naukowo-badawczy Korporacyjnego Centrum Badawczego ABB w Krakowie